STANISŁAW - słowiańskie imię męskie oznaczające: 1. tego, który ma stać się sławnym (słowiańskie stano - stać, stawać się); 2. tego, który jest sławny z racji posiadanego namiotu (słowiańskie stan - mieszkanie); 3. tego, który jest sławą swego stanu (bo i to znaczy słowiańskie stan), klasy społecznej. 

Stach, Stachacz, Stachecki, Stacherski, Stachiewicz, Stachnik, Stachnowski, Stachoń, Stachosz, Stachowiak, Stachowicz, Stachowski, Stachura, Stachurski, Stanak, Stanek, Staneczek, Staniak, Stanicki 

Gdzie Stach, taim i Wach (tj. Wawrzyniec). Stach miny nie stroi, jak się pana boi. Na Stanisława Kostkę (13.XI.) ujrzysz śniegu drobnostkę, a na Ofiarowanie przydadząć się i sanie. Na świętego Stanisława (8.V.) rośnie koniom trawa. Na świętego Stanisława żytko kieby ława.  

Stanisław Adamczewski (1883-1952), historyk literatury, profesor uniwersytetu w Łodzi. Stanisław Anczyc (1868-1927), metaloznawca i technolog, iprofesor politechniki we Lwowie. Stanisław Bogusławski (1805-1870), syn Wojciecha, komediopisarz i aktor. Stanisław Brzozowski (1378-1911), publicysta i pisarz. Stanislaiw Ciesielczuk (1906-1945), poeta, członek grupy literackiej Kwadryga. Stanisław Herbst (1907-1973), historyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, prezes Polskiego Towarzystwa Historycznego. Stanisław Jachowicz (1796-1857), pedagog, bajkopisarz. Stanisław Kaziuro (1882-1961), kompozytor, pedagog, dyrygent. Stanisław Kętrzyński (1876-1950), historyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Stanisław Kierbedź (1810-1899), konstruktor mostów stalowych. Stanisław Konarski (1700-1773), pisarz polityczny, reformator szkolnictwa, założyciel Collegimm Nobilium. Stanisław Krzemiński (1839-1912), publicysta, krytyk teatralny i literacki, uczestnik powstania styczniowego. Stanisław Kutrzeba (1876-1946), historyk prawa, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Stanisław Leszczyński (1677-1766), król polski 1704-1709 i 1733-1736, pisarz polityczny, przeciwnik liberum veto. Stanisłaiw Leśniewski (1886-1939), logik, filozof, matematyk. Stanisław Ligoń, pseud. Karlik (1879-1954), śląski pisarz i działacz, kulturalny. Stosław (Stanisław) Laguna (1833-1900), historyk prawa, profesor uniwersytetu w Petersburgu, członek Rządu Narodowego w powstaniu styczniowym. Stanisław Łemipacki (1886-1947), historyk literatury i kultury, profesor uniwersytetu we Lwowie i Uniwersytetu Jagiellońskiego. Stanisław Małachowski (1736-1809), marszałek Sejmu Czteroletniego 1788-1792. Stanisław Młodożeniec (1935-1959), poeta. Stanisław Niewiadomski (1851-1936), kompozytor i krytyk muzyczny. Stanisław Noakowski (1867-1928), rysownik, malarz, historyk architektury, profesor Politechniki Warszawskiej. Stanisław Ossowski (1897-1963), socjolog i filozof, profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Stanisław Piętak (1909-1964), poeta i prozaik. Stanisław Pigoń (1885-1968), historyk literatury, wydawca tekstów literackich, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Stanisław Kostka Potocki (1755-1821), polityk, pisarz, publicysta, autor „Podróży do Ciemnoigrodu". Stanisław Przybyszeiwski (1868-1927), prozaik i dramaturg, przedstawiciel modernizmu. Stanisław Sierakowski (1891 lub 1894-1939), działacz polonijny na Warmii i w Niemczech, pierwszy prezes Związku Polaków w Niemczech. Stanisław Staszic (1755-1826), filozof, działacz i pisarz polityczny. Stanisław Sylwester Szarzyński (XVII/XVIII), kompozytor. Stanisław Szober (1879-1938), językoznawca, profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Stanisław Leopold Szpinalski (1901-1957), pianista, pedagog. Stanisław Tarnowski (1837-1917), historyk literatury, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Stanisław Trembecki (1739?-1812), nadworny poeta Stanisława Augusta. Stanisław Witkiewicz (1851-1915), krytyk sztuki, malarz, pisarz. Stanisław Ignacy Witkiewicz, pseud. Witkacy (1885-1939), syn Stanisława, pisarz, malarz, filozof, teoretyk sztuki, prekursor teatru absurdu. Stanisław Witkowski (1866-1950), filolog klasyczny, profesor uniwersytetu we Lwowie. Stanisław Worcell (1799-1857), działacz rewolucyjno-demokratyczny, publicysta, po powstainiu listopadowym na emigracji. Stanisław Zakrzewski (1873-1936), historyk modernista, profesor uniwersytetu we Lwowie. Stanisław Żółkiewski (1547-1620), hetman wielki koronny od 1613, kanclerz wielki koronny od 1617; zginął pod Cecorą. Stach z „Krakowiaków i górali" W. Bogusławskiego, Staś Tarkowski z powieści „W pustyni i w puszczy" H. Sienkiewicza, Stanisław Skrzetuski z „Potopu" H. Sienkiewicza, Stanisław Wokulski z „Lalki" B. Prusa, Stasia z „Siłaczki" S. Żeromskiego.  

ŚWIĘTY STANISŁAW, BISKUP, MĘCZENNIK Urodził się ok. 1030 r. w Szczepanowie. Dosyć wcześnie został mianowany kanonikiem kapituły krakowskiej. W roku 1072 objął biskupstwo w Krakowie. Zatarg z królem Bolesławem Śmiałym doprowadził do zabójstwa biskupa. Wg tradycji miało to się stać 8 maja 1079 r., kiedy Stanisław odprawiał mszę św. na Skałce. W roku 1088 przeniesiono ciało męczennika do katedry na Wawelu. Kanonizacji Stanisława dokonał papież Innocenty IV w Asyżu w 1253 r. W skarbcu katedralnym przechowywany jest relikwiarz głowy i ramienia świętego. Św. Stanisław jest patronem Polski, jak również archidiecezji krakowskiej, lubelskiej i diecezji kieleckiej.